Cynllun Cynaliadwyedd Amgylcheddol

Mae Chwaraeon Cymru wedi ymrwymo’n llwyr i chwarae ein rhan i fynd i’r afael â’r argyfyngau hinsawdd a natur a gwireddu uchelgais Llywodraeth Cymru ar gyfer sector cyhoeddus sero net yng Nghymru erbyn 2030. Mae Chwaraeon Cymru eisoes wedi cyflawni llawer drwy ganolbwyntio ar ffynonellau ynni adnewyddadwy, gan osod paneli ynni solar a system pwmp gwres ffynhonnell daear arloesol yn eu lle ym Mhlas Menai, Canolfan Awyr Agored Genedlaethol Cymru. Rydym yn cydnabod bod llawer mwy i’w wneud ac rydym wedi datblygu ein Cynllun Cynaliadwyedd Amgylcheddol cyntaf mewn partneriaeth â’r Ymddiriedolaeth Garbon, gan ymgynghori â’n staff a’n rhanddeiliaid.

Fel y sefydliad cenedlaethol sy’n gyfrifol am ddatblygu a hyrwyddo chwaraeon a gweithgarwch corfforol yng Nghymru, rydym yn cydnabod bod gennym rôl arweiniol i’w chwarae. Mae ein Cynllun nid yn unig wedi'i anelu at leihau ein hôl troed carbon sefydliadol ein hunain a chyfrannu at wella bioamrywiaeth, ond hefyd cefnogi'r sector i wneud gwelliannau. Rydym yn gwybod y bydd gweithio gyda chydweithwyr o fewn chwaraeon a dysgu ganddynt yn cynyddu’r effaith amgylcheddol gadarnhaol a’r cyfraniad at sero net ymhell y tu hwnt i’n ffin sefydliadol ein hunain.

Mae ein Cynllun yn canolbwyntio ar bum thema allweddol: -

• Ein Pobl
• Ein Partneriaid
• Ein Llefydd
• Ein Caffael
• Ein Prosesau

Rydym yn credu y bydd canolbwyntio ein camau gweithredu ar y pum maes hyn yn lleihau ein hôl troed carbon ein hunain ac ôl troed carbon y sector chwaraeon ehangach yn sylweddol. Yn unol â'n gwerthoedd, byddwn yn mabwysiadu dull dysgu drwy gydol cyfnod y Cynllun hwn. Mae’r Cynllun yn pennu’r cyfeiriad, ond rydym yn cydnabod yr angen am fod yn hyblyg, gan ymateb i dechnolegau, syniadau a ffyrdd newydd o weithio – rhai nad ydynt yn bodoli eto efallai. Byddwn yn adolygu ac yn adnewyddu'r Cynllun drwy gydol y cyfnod, gan herio ein hunain i fanteisio i’r eithaf ar gyfleoedd a chyflawni camau gweithredu yn gyflym.

Rydym yn gyffrous am ein rôl yn cyflawni sero net ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru erbyn 2030 ac yn llawn brwdfrydedd am y cyfle i gydweithio â phartneriaid ar draws chwaraeon, dosbarthwyr y Loteri a chyrff sector cyhoeddus eraill. Rydym hefyd eisiau chwarae ein rhan i wella bioamrywiaeth. Bydd ein gweithredoedd nawr yn sicrhau ein bod yn darparu amgylchedd lle gall chwaraeon barhau i ffynnu ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Brian Davies, Prif Swyddog Gweithredol Dros Dro 

Ceir consensws gwleidyddol byd-eang ein bod yn profi argyfwng hinsawdd, ac mae angen brys am ffrwyno allyriadau carbon er mwyn osgoi effeithiau gwaethaf cynhesu byd-eang. Y Panel Rhynglywodraethol ar Newid yn yr Hinsawdd (‘IPCC’) yw’r corff Cenhedloedd Unedig a sefydlwyd i asesu’r wyddoniaeth sy’n ymwneud â newid hinsawdd. Rhyddhaodd yr IPCC adroddiad1 ym mis Mawrth 2022, yn mynegi pryder cynyddol am “ffenestr sy’n cau’n gyflym” o amser i weithredu yngylch yr argyfwng hinsawdd.

Gallai cyfyngu cynhesu byd-eang i 1.5°C uwchlaw lefelau cyn-ddiwydiannol gyfyngu ar effeithiau mwyaf peryglus ac anwrthdroadwy newid yn yr hinsawdd.

Mae effaith codi uwchlaw’r targed 1.5 gradd yn ddwys a bydd i'w theimlo ar draws pob rhan o'r byd. Mae'r IPCC yn tynnu sylw at wres cynyddol, tywydd eithafol, llifogydd, prinder dŵr, tarfu ar gadwyni bwyd, mudo a difodiant rhywogaethau, tanau gwyllt, ansawdd aer is ac iechyd sy'n dirywio. Amcangyfrifir bod y taf-lwybr (ar ôl COP 26) yn cadw'r tymheredd i isafswm o 1.8 gradd o godiad, felly mae angen gweithredu ar frys.

Newid Hinsawdd yn y DU

Mae newid hinsawdd yn achosi cynhesu ar draws y DU. Yn ôl y Swyddfa Dywydd, mae pob un o’r deg o flynyddoedd cynhesaf erioed yn y DU wedi digwydd ers 2002. Cafwyd y diwrnod poethaf i’w gofnodi yn y DU ym mis Gorffennaf 2022, gyda 40.3°C wedi’i fesur yn Swydd Lincoln.

1 Mae crynodeb hawdd ei ddarllen o ddarganfyddiadau’r IPCC i’w weld drwy ddilyn y ddolen ganlynol .

Newid Hinsawdd yng Nghymru

Mae Adroddiad Tueddiadau’r Dyfodol 2021 yn nodi bod tebygolrwydd uchel yng Nghymru y bydd digwyddiadau tywydd digynsail, gan gynnwys stormydd arfordirol, llifogydd, gwres mawr a sychder, yn cynyddu yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod. Rhagwelir y bydd hafau yn gynhesach (1.340C yn gynhesach erbyn 2050) ac yn sychach, gaeafau yn fwynach ac yn wlypach (mwy o wlybaniaeth o 5% erbyn 2050) a rhagwelir y bydd lefel y môr yn codi ledled y wlad hyd at 24cm erbyn 2050. Ymhellach, ni fydd effaith newid yn yr hinsawdd yn cael ei theimlo'n gyfartal – bydd pobl dan anfantais economaidd a chymdeithasol yn cael eu heffeithio'n anghymesur ac mae'r anghydraddoldebau presennol yn debygol o waethygu.

Dylid nodi bod gan gamau gweithredu ynghylch newid yn yr hinsawdd y potensial hefyd i gael effaith niweidiol neu eithrio pobl sydd dan anfantais yn economaidd ac yn gymdeithasol. Er enghraifft, efallai y bydd y camau gweithredu yn gofyn am neu'n arwain at gostau uwch.

Nododd Adroddiad Cyflwr Natur 2019 bod 8% o rywogaethau sy’n bodoli y mae digon o ddata ar gael ar eu cyfer wedi’u dosbarthu’n ffurfiol fel rhai sydd dan fygythiad ac mewn perygl o ddifodiant. Bu gostyngiad o 52% yn niferoedd cyfartalog rhywogaethau o löynnod byw ers 1976. Mae amgylchedd morol Cymru dan bwysau hefyd ac mae ystod o ardaloedd morol gwarchodedig yn cael eu sefydlu i sicrhau bod safleoedd yn cael eu rheoli’n briodol i warchod bioamrywiaeth.

Effaith Chwaraeon ar Newid Hinsawdd

Mae'n bwysig cydnabod bod chwaraeon hefyd wedi cael effaith niweidiol ar yr amgylchedd. Mae chwaraeon ar bob lefel yn anochel yn golygu teithio i ddigwyddiadau, defnydd o ynni a defnyddio offer bywyd byr arbenigol.

Mae'r Rapid Transition Alliance yn amcangyfrif bod chwaraeon yn cyfrannu 0.8% o allyriadau byd-eang, sy'n cyfateb i wlad ganolig ei maint.

Effaith Newid Hinsawdd ar Chwaraeon

Mae newid yn yr hinsawdd eisoes yn cael effaith sylweddol ar chwaraeon ar lefel elitaidd a chymunedol. Mae arwynebau chwarae yn fwyfwy agored i newid yn yr hinsawdd. Mae llifogydd y gaeaf yn golygu nad oes modd chwarae ar gaeau, gan darfu ar gemau, sy’n peryglu cyfranogiad a diddordeb. Erbyn 2050, rhagwelir y bydd bron i chwarter tiroedd y gynghrair pêl droed dan ddŵr yn rhannol neu’n gyfan gwbl. Mae tymheredd yr haf a chyfnodau o sychder hefyd yn bygwth caeau a chyrsiau ar draws ystod o wahanol chwaraeon.

Mae tymereddau uwch ac ansawdd aer gwael yn ystod misoedd yr haf hefyd yn bygwth digwyddiadau chwaraeon ar bob lefel. Mae athletwyr yn dioddef fwyfwy o orflinder gwres sy'n effeithio'n niweidiol ar berfformiad ac yn achosi effeithiau gwael ar iechyd a lles. Mae amserlenni chwaraeon yn cael eu haddasu i osgoi rhannau poethaf y dydd neu'r flwyddyn. Ar un adeg, paratowyd polisïau gwres eithafol ar gyfer posibiliadau annhebygol ond maent bellach yn cael eu defnyddio'n rheolaidd ar draws ystod o chwaraeon.

Mae chwaraeon y gaeaf hefyd yn agored i newid hinsawdd. Tynnodd adroddiad gan y Rapid Transition Alliance sylw at y ffaith na fyddai hanner dinasoedd blaenorol Gemau Olympaidd a Pharalympaidd y Gaeaf yn gallu cynnal y Gemau erbyn 2050 oherwydd effaith cynhesu byd-eang.

Effaith Newid Hinsawdd ar Chwaraeon Cymru

Fel y nodwyd uchod, ni fydd effaith newid hinsawdd yn cael ei theimlo'n gyfartal a bydd yn gwaethygu anghydraddoldebau. Mae hyn yn fygythiad i gyflawni’r Weledigaeth ar gyfer Chwaraeon yng Nghymru sydd eisiau sicrhau bod pawb yn cael mwynhad oes o chwaraeon.

Gallai amcanestyniadau o erydu arfordirol cynyddol a chynnydd yn lefel y môr fod yn fygythiad yn y dyfodol i weithrediadau Canolfan Awyr Agored Genedlaethol Cymru ym Mhlas Menai ar lan Culfor Menai, a gallai llifogydd amlach effeithio ar safle Plas Menai a Chanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd, fel safle isel arall ger yr Afon Taf. Hefyd mae Culfor Menai wedi’i ddynodi yn Ardal Cadwraeth Arbennig Forol.

Mae Chwaraeon Cymru yn gweithio gydag ystod o wahanol bartneriaid i wireddu’r Weledigaeth ar gyfer Chwaraeon yng Nghymru, gan ddarparu cyllid drwy ein modelau buddsoddi. Bydd newid yn yr hinsawdd yn effeithio ar y partneriaid hyn, yn enwedig y rhai sydd â chyfleusterau yn agos at afonydd neu arfordiroedd. Mae’n bosibl y bydd angen i rywfaint o’n cyllid fod yn adweithiol ei natur gan fod angen cynyddol am ymyriadau brys.

Ymhellach i ffwrdd, gallai ein sefydliad gael ei effeithio gan darfu byd-eang ar y gadwyn gyflenwi yn sgil digwyddiadau tywydd garw cynyddol, a gallai methiant cnydau dramor arwain at brinder cyflenwad bwyd.

Llwyfan Rhyngwladol

Mae Cytundeb Paris yn gytundeb rhyngwladol cyfreithiol ar newid hinsawdd. Fe’i mabwysiadwyd gan 196 o Bleidiau yn COP 21 ym Mharis, ar 12 Rhagfyr 2015 a daeth i rym ar 4 Tachwedd 2016.

Ei nod yw cyfyngu ar gynhesu byd-eang i ymhell o dan 2, i 1.5 gradd Celsiws os yn bosib, o gymharu â lefelau cyn-ddiwydiannol.

Er mwyn cyrraedd y nod tymheredd hirdymor hwn, mae’r gwledydd yn anelu at gyrraedd uchafbwynt byd-eang o ran allyriadau nwyon tŷ gwydr cyn gynted â phosibl er mwyn cyflawni byd niwtral o ran hinsawdd erbyn canol y ganrif.

Canolbwyntiodd Uwchgynhadledd Bioamrywiaeth COP15 y Cenhedloedd Unedig ym Montreal ar gadwraeth ac ymdrechion i warchod bioamrywiaeth. Y canlyniad oedd ymrwymiad byd-eang i warchod traean o'r blaned ar gyfer byd natur erbyn 2030 yn ogystal â lleihau gwastraff bwyd 50%.

Llywodraeth y DU

Yn 2019, diwygiodd Llywodraeth y DU Ddeddf Newid yn yr Hinsawdd 2008 i ymrwymo’r DU i gyflawni sero net erbyn 2050, gan wella ar y targed blaenorol o ostyngiad o 80% erbyn yr amser hwn. Mae cyllidebau carbon pum mlynedd wedi'u hymgorffori yn y gyfraith ac maent yn rhwymol yn gyfreithiol eu natur. Mae’r Pwyllgor Newid Hinsawdd, corff annibynnol, yn adrodd ar gynnydd i’r Senedd.

Llywodraeth Cymru

Mae Llywodraeth Cymru wedi sefydlu fframwaith deddfwriaethol a pholisi sy’n galluogi ac yn ysgogi camau gweithredu yngylch y newid yn yr hinsawdd, gan ddwyn cyrff cyhoeddus i gyfrif.

Sefydlodd Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 saith nod llesiant yn gyfraith ac mae’n ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus gyflawni datblygu cynaliadwy (a ddiffinnir fel y broses o wella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru). Mae’r nodau Llesiant yn cynnwys gofyniad i weithio tuag at y canlynol:

• “Cymru Sy’n Gyfrifol yn Fyd-eang,” cenedl sydd, wrth wneud unrhyw beth i wella llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol Cymru, yn ystyried a allai gwneud y fath beth gyfrannu’n gadarnhaol at lesiant byd-eang.
• “Cymru Gydnerth,” cenedl sy’n cynnal ac yn gwella amgylchedd naturiol bioamrywiol gydag ecosystemau gweithredol iach sy’n cynnal cydnerthedd cymdeithasol, economaidd ac ecolegol ynghyd â’r gallu i addasu i newid.

Yn bwysig, mae’r Ddeddf hefyd yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus fabwysiadu pum ffordd o weithio ac mae pob un ohonynt yn berthnasol i gynaliadwyedd amgylcheddol.

Mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016 yn rhoi proses statudol fodern ar waith i gynllunio a rheoli ein hadnoddau naturiol mewn ffordd gydgysylltiedig a chynaliadwy. Mae’n darparu fframwaith i sicrhau bod rheoli ein hadnoddau naturiol yn ystyriaeth graidd wrth wneud penderfyniadau ac yn ddyletswydd bioamrywiaeth newydd.

Ym mis Ebrill 2019, y Senedd oedd y Senedd gyntaf i ddatgan Argyfwng Hinsawdd. Ym mis Mehefin 2021, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru Argyfwng Natur hefyd.

Cyflwynodd Rheoliadau Newid yn yr Hinsawdd (Cymru) 2021 gyllidebau carbon fel gostyngiadau wedi’u targedu yn erbyn y llinell sylfaen, gan weithio tuag at Gymru sero net erbyn 2050.

Mae Llywodraeth Cymru wedi pennu uchelgais ymhellach i sector cyhoeddus Cymru fod yn sero net erbyn 2030. Fel Corff a Noddir gan Lywodraeth Cymru, rydym yn anelu at y dyddiad cynharach hwn, ac rydym wedi bod yn gweithio drwy ein hymateb i’r argyfyngau hinsawdd a natur.

Datganiadau Argyfwng Hinsawdd Llywodraeth Cymru a’r Senedd 2019

Mae trosolwg strategol ar gyfer sector cyhoeddus Cymru wedi’i ddarparu hefyd drwy fap llwybr Statws Carbon Sero Net erbyn 2030 ar gyfer datgarboneiddio, sy’n tynnu sylw at y meysydd blaenoriaeth ar gyfer gweithredu a’r cerrig milltir sydd eu hangen er mwyn i sector cyhoeddus Cymru gyrraedd sero net erbyn 2030 gyda’i gilydd. Rydym wedi defnyddio’r fframwaith hwn i’n cefnogi i ddatblygu’r Cynllun hwn, gan nodi siwrnai tri cham tuag at sero net.

Mae ein llythyr cylch gwaith ar gyfer y tymor llywodraethu hwn hefyd yn rhoi pwyslais ar ddatgarboneiddio a chynaliadwyedd amgylcheddol fel nod a rennir ac yn ailadrodd y gefnogaeth a ddisgwylir ar gyfer uchelgais sero net (sector cyhoeddus) erbyn 2030 Llywodraeth Cymru.

Uchelgeisiau Lleol

Mae Chwaraeon Cymru yn berchen ar Ganolfan Awyr Agored Genedlaethol Cymru Plas Menai yng Ngwynedd a Chanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru yng Nghaerdydd. Mae'r ddau awdurdod lleol wedi datgan argyfyngau hinsawdd a natur ac wedi cynhyrchu strategaethau a chynlluniau gweithredu mewn ymateb i hynny. Mae hyn yn rhoi cyfle i Chwaraeon Cymru weithio tuag at yr uchelgeisiau lleol ar gyfer cynaliadwyedd amgylcheddol a chydweithio i gyflawni hyn.

Beth ydym ni wedi'i wneud hyd yma

Mae ein Polisi Amgylcheddol wedi bod ar waith ers sawl blwyddyn, gan nodi ein hymrwymiad i leihau ein heffaith ar yr amgylchedd drwy ailgylchu, lleihau ynni ac ystyried effeithiau amgylcheddol penderfyniadau prynu.

Mae prosiectau penodol a gynhaliwyd i leihau allyriadau carbon o weithrediadau ac i warchod neu wella bioamrywiaeth yn cynnwys y canlynol:

• Mae’r goleuadau ar draws ein stad wedi’u huwchraddio i LEDs ynni isel fel rhan o raglen adnewyddu dreigl. Ar hyn o bryd mae tua 80% o'n gosodiadau golau wedi'u newid i LED.
• Mae paneli solar wedi’u gosod ar y to ym Mhlas Menai yn 2020 a 2021, gyda dwy res yn gwneud cyfanswm o 100kW bellach wedi’u gosod. Mae'r rhain yn cynhyrchu trydan ar gyfer y safle, gan leihau'r ddibyniaeth ar y grid trydan a thorri costau rhedeg.
• Yn fwy diweddar, mae’r boeleri olew ym Mhlas Menai wedi’u symud, a chyfuniad o bympiau gwres ffynhonnell daear a ffynhonnell aer wedi’u gosod yn eu lle. Daeth y rhain yn weithredol yn 2023, gan leihau ein hallyriadau o danwyddau ffosil.
• Mae ailgylchu wedi’i hyrwyddo’n fawr ar ein safleoedd ni, yn enwedig ym mwytai a chaffis y staff.
• Mae gardd flodau gwyllt wedi’i sefydlu ger y cae rygbi / pêl droed glaswellt yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru, Caerdydd.
• Mae’r defnydd o blaladdwyr wedi’i leihau’n sylweddol er mwyn diogelu’r amgylchedd.
• Mae Chwaraeon Cymru wedi cefnogi ariannu bwïau uwchsonig i reoli algâu gwyrddlas heb gemegau niweidiol yn Sir y Fflint.
• Mae’r Ganolfan Awyr Agored Genedlaethol ym Mhlas Menai yn cynnal nifer o gyrsiau addysg amgylcheddol ar Gulfor Menai. Mae coetir sy’n cael ei reoli wedi cael ei blannu ar y safle ac mae dwsin o focsys adar yn eu lle i ddenu rhywogaethau brodorol.
• Mae’r trac sgiliau beicio mynydd ym Mhlas Menai wedi’i hen sefydlu gyda blodau gwyllt i annog gwenyn a glöynnod byw. Mae’r torri gwair yn yr ardal hon yn cael ei gadw i'r lleiafswm sydd ei angen hefyd, i alluogi beicwyr i feicio’n ddiogel ar y trac.
• Mae rhaglen ysgolion Plas Menai yn cynnwys cyfle i blant a phobl ifanc gynorthwyo gyda glanhau traethau, gan godi ymwybyddiaeth o effaith llygredd a gwastraff.
• Wrth ddatblygu ein Cynllun Cynaliadwyedd Amgylcheddol, rydym wedi dechrau ymgysylltu â phartneriaid i ddeall anghenion uniongyrchol y sector chwaraeon. Bydd hyn yn ei dro yn sail i’n cynlluniau gweithredu graddol. Rydym hefyd wedi symud ymlaen gyda nifer o gyfleoedd cydweithredol, gan ymgysylltu â chyrff eraill yn sector chwaraeon y DU, dosbarthwyr y Loteri Genedlaethol a Chyrff Cyhoeddus a Noddir gan Lywodraeth Cymru. Mae hyn eisoes yn ein helpu ni i ddiwallu anghenion y sector yn well.
• Rydym yn adrodd ar ein hôl troed carbon i Lywodraeth Cymru bob blwyddyn. Rydym wedi ymgysylltu ag is-adran Newid yn yr Hinsawdd Llywodraeth Cymru i helpu i wella manwl gywirdeb ein hadroddiadau. Ceir rhagor o fanylion am ein heffaith amgylcheddol yn ein Hadroddiad Blynyddol.

Ein Llinell Sylfaen

• Defnyddiwyd 2019-20 fel blwyddyn sylfaen i ddeall ôl troed carbon Chwaraeon Cymru yn y cyfnod cyn pandemig.
• Nwyddau a gwasanaethau a brynir (wedi’u cynnwys o fewn allyriadau Cwmpas 3) sy’n cyfrannu fwyaf at ein hôl troed carbon – 1,172 tCo2e a 43% o’n hallyriadau. Mae hyn yn nodweddiadol ar draws pob math o sefydliad.
• Mae tanwydd ar gyfer ein hadeiladau (trydan, nwy ac olew) wedi’i gynnwys o fewn Cwmpas 1, 2 a 3 gan gyfrannu 40% o’n hallyriadau carbon.
• Roedd gweithwyr yn cymudo (wedi’u cynnwys o fewn allyriadau Cwmpas 3) yn gyfanswm o 358 tCO2e ac mae’n cynrychioli 13% o’n hallyriadau carbon. Lleihawyd cymudo yn ystod y pandemig ond caiff ei wrthbwyso’n rhannol gan ofyniad newydd i gynnwys effaith carbon gweithio gartref.
• Ers y cyfnod sylfaen, mae Chwaraeon Cymru wedi gweithio gyda’r Ymddiriedolaeth Garbon i wella prosesau casglu data, gan sicrhau bod ein hallyriadau yr adroddir arnynt yn cael eu cynrychioli’n gywirach.

• Mae newidiadau eraill ers 2019-20 yn cynnwys gwelliannau i’n defnydd o ynni a ysgogir gan waith ynni gwyrdd ym Mhlas Menai.

  * Yn unol â’r gofynion Adrodd Carbon, nid yw hyn yn cynnwys gwariant sy'n ymwneud â buddsoddiadau mewn partneriaid.

  Cymru Gydnerth

• Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn diffinio’r nod i Gymru ddod yn ... “cenedl sy’n cynnal ac yn gwella amgylchedd naturiol bioamrywiol gydag ecosystemau gweithredol iach sy’n cynnal cydnerthedd cymdeithasol, economaidd ac ecolegol a’r gallu i addasu i newid.”
• Fel y nodwyd uchod, mae Chwaraeon Cymru wedi ymgorffori prosiectau allweddol i gynnal neu wella bioamrywiaeth mewn gweithgareddau ar ein safleoedd.
• O arwyddocâd arbennig mae prosiectau i sefydlu ardaloedd blodau gwyllt ar draws ein safleoedd i annog gwenyn a glöynnod byw, gosod bocsys adar yn eu lle i ddenu rhywogaethau brodorol a chynnal coed yn unol â’r Gorchmynion Diogelu Coed sydd yn eu lle. 

Ein Dull o Weithredu

Bwriedir i'n dull o ddatblygu ein Cynllun fod yn ailadroddus ac yn adlewyrchol, yn unol â'n gwerthoedd ac yn adlewyrchu cyflymder newid ac arloesi. Byddwn yn edrych eto ar y Cynllun bob dwy flynedd i sicrhau ei fod yn parhau’n berthnasol, gan gydnabod cyflymder y newid yn y maes hwn.

Wrth ddatblygu'r Cynllun hwn, rydym wedi gweithio gyda'r Ymddiriedolaeth Garbon i ddeall ein llinell sylfaen er mwyn canolbwyntio ein hymdrechion.

Rydym wedi cynnwys a chydweithio â staff, cynrychiolwyr partneriaid a’r Bwrdd i ddatblygu ein Cynllun a’n hymrwymiadau i gyrraedd sero net erbyn 2030.

Y camau nesaf yw cyflawni ein hymrwymiadau a monitro cynnydd drwy ein hadroddiadau carbon blynyddol i Lywodraeth Cymru.

Ein Huchelgais

Ein huchelgeisiau yw 

• Cyflawni sero net erbyn 2030
• Bod yn sefydliad cynaliadwy sy’n gwneud cyfraniad cadarnhaol at yr amgylchedd a bioamrywiaeth
• Darparu arweiniad a chefnogaeth i’r sector chwaraeon, gan ymestyn ein heffaith amgylcheddol y tu hwnt i’n ffin sefydliadol ein hunain 

Ein Cynllun – Gwireddu Ein Huchelgais

• Ein Pobl - Rydym eisiau i’n pobl a’r rheini ar draws y sector chwaraeon fod yn ymwybodol o garbon a gallu gwneud penderfyniadau gwybodus gyda chynaliadwyedd amgylcheddol mewn golwg.
• Ein Partneriaid - Rydym eisiau gweithio gyda phartneriaid i gefnogi’r sector i leihau ei effaith carbon, gan ymestyn datgarboneiddio a chynaliadwyedd amgylcheddol y tu hwnt i’n ffin sefydliadol.
• Ein Caffael - Rydym eisiau ymgorffori cynaliadwyedd amgylcheddol a datgarboneiddio yn ein proses gaffael a gweithio gyda chyflenwyr i ddeall a lleihau effaith carbon ein pryniannau.
• Ein Llefydd - Rydym eisiau arwain y ffordd wrth fanteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd i weithredu ein canolfannau cenedlaethol yn y ffordd fwyaf cynaliadwy, gan gyflawni gweithgareddau carbon isel yn ogystal â diogelu a gwella bioamrywiaeth.
• Ein Prosesau - Rydym eisiau sicrhau bod ein prosesau yn annog datgarboneiddio ac yn cydbwyso amcanion tymor byr a thymor hir yn effeithiol. Mae hyn yn cynnwys polisïau, gweithdrefnau, buddsoddiadau ac achosion busnes.

Ein pobl

Ein hymrwymiadau sero net ar gyfer 2030

• Byddwn yn parhau i gynnwys hyfforddiant ar faterion amgylcheddol, bioamrywiaeth, effeithlonrwydd ynni ac arferion cynaliadwy ar gyfer yr holl staff mewn iaith ddealladwy a syml.
• Byddwn yn asesu sut gallwn fabwysiadu egwyddorion Llwybr Newydd (Strategaeth Trafnidiaeth Cymru 2021) yn ogystal â chyfleoedd Siarteri Teithio Iach lleol i sicrhau bod ein staff yn gallu cymudo i’r gwaith yn y ffordd fwyaf cynaliadwy.
• Byddwn yn gwneud manteisio i’r eithaf ar weithio hybrid, gan leihau teithio i'r gwaith nad yw'n hanfodol.
• Byddwn yn hyrwyddo ac yn cynnig cynllun beicio i’r gwaith a thaliadau milltiredd ar gyfer siwrneiau ar feic i’r holl staff, er mwyn annog teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus wrth gymudo i adeiladau Chwaraeon Cymru.
• Byddwn yn cynnal arolwg teithio staff i ddeall y mathau o gludiant y mae staff yn eu defnyddio i gymudo i'r gwaith, a cheisio cynyddu teithio llesol a thrafnidiaeth gyhoeddus.
• Byddwn yn adolygu effeithiau amgylcheddol unigol yn y gwaith ac yn helpu staff i dracio eu heffaith carbon bersonol, gan ddathlu ffyrdd carbon isel o fyw ac annog newid ymddygiad cyson a gweithredol.
• Byddwn yn nodi, yn hwyluso ac yn cyfeirio at gyfleoedd dysgu ar gyfer y sector ehangach.

Ein partneriaid

Ein hymrwymiadau sero net ar gyfer 2030

• Byddwn yn datblygu adnoddau cyfarwyddyd a chyfeirio ar gyfer ein partneriaid i'w cefnogi bob cam ar eu siwrneiau datgarboneiddio a chynaliadwyedd amgylcheddol.
• Byddwn yn gweithio gyda phartneriaid allweddol, gan gynnwys Cyrff Rheoli Cenedlaethol, partneriaid cenedlaethol, awdurdodau lleol a phartneriaethau chwaraeon i rannu enghreifftiau o arfer gorau ac ysgogi gwelliannau mewn allyriadau carbon yn y maes chwaraeon.
• Byddwn yn ymgorffori gofynion cynaliadwyedd yn ein prosesau buddsoddi mewn partneriaid.
• Byddwn yn cefnogi clybiau chwaraeon wrth iddynt geisio datgarboneiddio eu sefydliadau drwy adeiladu ar waith Cronfa Cymru Actif i gynnwys gofynion amgylcheddol penodol ac amodau grant, a hyrwyddo offer carbon isel a ffynonellau ynni adnewyddadwy fel paneli solar a phympiau gwres ymhlith y rhai sy’n derbyn ein grantiau.

Ein Caffael

Ein hymrwymiadau sero net ar gyfer 2030

• Byddwn yn cyflwyno fframwaith mewnol ar gyfer caffael cynaliadwy, gan gynnwys safon ofynnol o gynaliadwyedd ac effeithlonrwydd ynni ar gyfer nwyddau sy’n cael eu caffael ochr yn ochr â'n hymrwymiad i wella gwaith partneriaeth gymdeithasol a chyflawni caffael cyhoeddus sy'n gymdeithasol gyfrifol o dan y Bil Partneriaethau Cymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus (Cymru).
• Byddwn yn gweithio gyda chyflenwyr gan nodi ein hymrwymiad i leihau ein hôl troed ein hunain a chyflwyno gofynion fesul cam i’n cyflenwyr fynd i’r afael â’u hôl troed carbon, i lefel sydd o fewn eu gallu.
• Byddwn yn gweithio'n uniongyrchol gyda'n cyflenwyr mwy yn y sectorau bwyd ac adeiladu, i ddeall ac annog eu cynnydd o ran datgarboneiddio, a phennu disgwyliadau ganddynt.

Ein Llefydd

Ein hymrwymiadau sero net ar gyfer 2030

• Byddwn yn gweithio i ddatgarboneiddio ein hadeiladau, gan ganolbwyntio ar gynyddu cynhyrchiant ynni adnewyddadwy ar y safle a datgarboneiddio gwresogi.
• Byddwn yn parhau i gael gwared yn raddol ar danwyddau ffosil yn ein fflyd, gan newid pob cerbyd fflyd ar ddiwedd eu hoes gyda cherbydau trydan yn unig ac ystyried cyfleoedd eraill sy'n dod i'r amlwg, fel cerbydau hydrogen.
• Byddwn yn edrych ar gyfleoedd i gefnogi prosiectau gwrthbwyso carbon ar ein safleoedd ein hunain.
• Byddwn yn ymchwilio i ffyrdd o weithio sy’n llai penodol i adeiladau ac yn cynnwys rhannu gofod swyddfa gyda sefydliadau eraill.
• Byddwn yn cynnal ac yn gwella bioamrywiaeth ym mhob un o’n safleoedd gan gynnwys ymestyn ardaloedd blodau gwyllt presennol i annog gwenyn a glöynnod byw, cynnal coed yn unol â Gorchmynion Diogelu Coed a defnyddio bocsys adar o amgylch ein safleoedd i ddenu rhywogaethau brodorol.
• Byddwn yn parhau i leihau'r defnydd o chwynladdwyr wrth gynnal y caeau ar ein safleoedd.
• Byddwn yn cynnal y twll turio ar y safle yng Nghanolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru fel dull o gasglu dŵr i’w ailddefnyddio ar draws ein cyfleusterau.
• Byddwn yn gweithio gyda'r partner a gomisiynwyd ym Mhlas Menai i sicrhau bod y gweithgareddau a ddarperir ar y safle yn cefnogi bioamrywiaeth a bod ansawdd dŵr yn cael ei gynnal.

Ein Prosesau

Ein hymrwymiadau sero net ar gyfer 2030

• Byddwn yn cyflwyno adroddiad blynyddol ar ein hallyriadau carbon i Lywodraeth Cymru drwy broses adrodd carbon sero net Sector Cyhoeddus Cymru. Byddwn yn adolygu'r canlyniadau ac yn nodi meysydd ffocws allweddol yn flynyddol.
• Byddwn yn rhoi'r adnoddau a'r wybodaeth sydd eu hangen ar staff i wneud penderfyniadau sy'n ymwybodol o'r amgylchedd ym mhob un o gamau busnes Chwaraeon Cymru (fel meincnodau gwahanol gynhyrchion / camau gweithredu o ran allyriadau CO2).
• Byddwn yn ystyried ein dull o weithredu gyda chyfarfodydd gyda chydweithwyr mewnol ac allanol, gan ddefnyddio cyfarfodydd rhithwir lle bo hynny'n briodol.
• Byddwn yn parhau i dynnu sylw at a chodi ymwybyddiaeth o'n prosiectau carbon isel ein hunain, ac yn hyrwyddo astudiaethau achos o glybiau chwaraeon sy'n gweithio i ddatgarboneiddio eu gweithrediadau, drwy ein gwefan a sianeli cyfathrebu eraill.

Er mwyn sicrhau’r effaith fwyaf bosibl, bydd angen i ni weithio gydag ystod eang o randdeiliaid.

Rydym wedi ymrwymo i’r ffyrdd canlynol o weithio gyda phob un o’n rhanddeiliaid: -

• Hyblygrwydd – ymateb i arloesi a newid cyflym
• Dysgu – bod yn agored i ddysgu a rhannu ein profiad ein hunain
• Cynnwys – cynnwys partneriaid a rhanddeiliaid wrth lunio ein blaenoriaethau a’n camau gweithredu
• Cydweithredu – gweithio gydag eraill i gyflawni camau gweithredu ac amcanion cynaliadwyedd amgylcheddol y naill a’r llall.

Llywodraethu

Swyddogaethau a Chyfrifoldebau

Fel y cyfeiriwyd ato yn Llythyr Cylch Gwaith Llywodraeth Cymru, a’n Cynllun Busnes, mae cynaliadwyedd amgylcheddol a datgarboneiddio yn faes ffocws hynod bwysig. O’r herwydd, Cadeirydd Chwaraeon Cymru fydd yn gyfrifol yn y pen draw am ddull y sefydliad o weithredu gyda chynaliadwyedd a datgarboneiddio.

Bydd y Prif Weithredwr yn gyfrifol am roi swyddogaethau a chyfrifoldebau addas ar waith i sicrhau bod cynaliadwyedd amgylcheddol yn cael ei reoli a’i ystyried ym mhob rhan o’r sefydliad. Bydd adroddiadau blynyddol i Lywodraeth Cymru yn cael eu defnyddio i fonitro cynnydd.

Bydd gan y Cyfarwyddwr Cyllid a Gwasanaethau Busnes gyfrifoldeb gweithredol am adrodd ar allyriadau carbon i Lywodraeth Cymru. Bydd y Grŵp Datgarboneiddio a Chynaliadwyedd yn rhan o’r rôl hon a bydd yn datblygu ac yn cefnogi’r gwaith o gyflawni camau gweithredu i leihau allyriadau carbon.

Bydd Cadeirydd y Gweithgor Cynaliadwyedd (is-grŵp o Fforwm Prif Weithredwyr Cyrff Rheoli Cenedlaethol) yn gyswllt pwysig rhwng y partneriaid a Chwaraeon Cymru. Bydd y rôl hon yn cyfleu syniadau a cheisiadau am gefnogaeth gan y CRhC i ni drwy’r Prif Weithredwr a bydd yn adrodd yn ôl ar gynnydd a gweithdrefnau newydd gyda’r nod o helpu i leihau allyriadau ar draws Chwaraeon Cymru a’n sefydliadau partner.

Bydd Cyfarwyddwr Cynorthwyol y Cyfleusterau Chwaraeon Cenedlaethol, Seilwaith a Chyfalaf, y Rheolwyr Stadau a’r timau cynnal a chadw yn sefydlu ffyrdd addas o weithio i sicrhau bod allyriadau carbon yn cael eu hystyried fel dull cylch bywyd ym mhob agwedd ar eu gwaith yn y Canolfannau Cenedlaethol.

Rheolwyr Perthnasoedd i weithredu fel cyfryngwyr rhwng Chwaraeon Cymru a phartneriaid cenedlaethol (Cyrff Rheoli Cenedlaethol, partneriaid cenedlaethol a phartneriaethau chwaraeon) i ddeall ac ymateb i anghenion y sector.

Bydd yr holl staff yn deall uchelgais Chwaraeon Cymru i gyflawni allyriadau sero net erbyn 2030 a byddant yn deall sut gallant gyflawni eu rôl gan roi ystyriaeth ddyledus i’w heffeithiau amgylcheddol.

Adrodd

Byddwn yn paratoi Adroddiad Carbon blynyddol yn unol â chanllawiau Llywodraeth Cymru. Bydd hyn yn cael ei adrodd i'r Bwrdd er mwyn olrhain ein perfformiad yn erbyn uchelgais sero net ar gyfer 2030.