Dwy gamp, un nod: Tennis Cymru a Sboncen Cymru yn lansio peilot chwaraeon cadair olwyn cydweithredol

Mae Tennis Cymru a Sboncen Cymru yn ymuno i gyflwyno cynllun peilot chwaraeon raced cadair olwyn chwe wythnos o hyd. 

Nod y cydweithrediad rhwng y ddau gorff chwaraeon ydi codi ymwybyddiaeth o – a chyfranogiad mewn – chwaraeon raced cadair olwyn.

Gan ffurfio partneriaeth gyda Chlwb Sboncen a Phêl Raced Rhiwbeina, a Chlwb Tennis Rhiwbeina, bydd y cynllun peilot yn weithredol drwy gydol mis Ebrill a mis Mai.

Bydd newydd-ddyfodiaid a chwaraewyr presennol yn cael mynediad at chwaraeon cadair olwyn mewn ffyrdd oedd ddim ar gael iddyn nhw o'r blaen efallai. Bydd yn rhoi cyfle iddyn nhw roi cynnig ar sboncen a thennis, cael hwyl, cadw'n heini a datblygu sgiliau penodol i gamp.

Pam mae cydweithredu’n bwysig 

Mae tybiaeth gyffredin mewn chwaraeon bod rhaid i gyrff rheoli fod yn gystadleuwyr a bod annog rhywun i roi cynnig ar gamp wahanol yn golygu eu colli iddi.

Ond mae Tennis Cymru a Sboncen Cymru eisiau herio'r syniad hwnnw.

Mae'r ddau gorff rheoli cenedlaethol (CRhC) yn gwasanaethu cynulleidfa debyg: defnyddwyr cadair olwyn a chwaraewyr anabl sydd â diddordeb mewn chwaraeon raced. Yn lle cystadlu am eu sylw, mae'r ddau CRhC yn gweithio gyda'i gilydd i roi cyfle i'r grŵp demograffig yma ddod o hyd i gamp maen nhw'n ei hoffi, cwrdd â phobl newydd, a dod yn fwy actif.

Am y peilot

Bydd y cynllun peilot yn dod â chyfranogwyr at ei gilydd ar gyfer sesiynau wythnosol, a fydd yn cynnwys y canlynol:

• ymarferion cynhesu gyda chefnogaeth ac arweiniad llawn. 
• ymarferion symud cadair a datblygu sgiliau.
• 90 munud yr un o sboncen a thennis.

Bydd y sesiynau wedi’u stwythuro’n dda, ond eto’n gyfeillgar ac yn groesawgar. Byddant yn pwysleisio nid yn unig sgiliau penodol i chwaraeon ond hefyd cymuned, rhwydweithio a mwynhad.

Ar ddiwedd y chwe wythnos, bydd cyfle i’r cyfranogwyr roi’r hyn maen nhw wedi’i ddysgu ar brawf mewn cystadleuaeth gyfeillgar ar ffurf twrnamaint.

O’r fan honno, gall y rhai sy’n dymuno parhau i chwarae’n hamddenol a mwynhau agwedd gymdeithasol sboncen neu dennis ymuno â’r naill glwb neu’r llall (neu’r ddau) i gadw’r hwyl i fynd.

I chwaraewyr sy’n dymuno cystadlu, bydd y cynllun peilot hefyd yn darparu llwybr clir i Bencampwriaethau Cenedlaethol Tennis Cymru ym mis Awst a Phencampwriaeth Cadair Olwyn Agored Cymru Sboncen Cymru ym mis Medi. Fe greodd yr olaf o’r ddau ddigwyddiad mawr yma hanes y llynedd fel y twrnamaint sboncen cadair olwyn cyntaf yng Nghymru.

Gwneud sboncen a thennis yn fwy hygyrch

Er mwyn rhoi cyfle i gynifer o bobl â phosibl fwynhau cyffro’r ddwy gamp yma, mae’r cynllun peilot ar agor i’r canlynol:

• pobl sy’n gwbl newydd i sboncen neu dennis.
• defnyddwyr cadair olwyn sydd wedi cymryd rhan mewn chwaraeon raced o’r blaen.
• y rhai sydd eisoes yn actif mewn chwaraeon cadair olwyn eraill.
• cyfranogwyr iau ac oedolion.

Ni fydd y ffocws – yn enwedig i chwaraewyr iau neu newydd-ddyfodiaid – ar arbenigo’n gynnar na ‘dewis’ camp. Y nod yw creu amgylchedd lle gall unrhyw un sydd â chwilfrydedd am sboncen neu dennis cadair olwyn ymuno, rhoi cynnig ar y ddwy gamp, a darganfod beth sy’n addas iddyn nhw.

Ffocws cadarn ar ddatblygu hyfforddwyr

Yn ddiweddar, wrth baratoi ar gyfer lansio'r cynllun, cymerodd hyfforddwyr o'r ddau glwb ran mewn sesiwn hyfforddi arbenigol ar gyfer cynnwys cadeiriau olwyn. Arweiniwyd y sesiwn gan gyn-hyfforddwr chwaraeon cadair olwyn cenedlaethol Prydain Fawr, Mark Bullok, a chyn-chwaraewr tennis rhyngwladol, Danny Sapsford.

Rhoddodd y digwyddiad ddealltwriaeth ddyfnach i’r hyfforddwyr o chwaraeon raced cadair olwyn ac adnoddau ymarferol ar gyfer addasu'r gêm. Bydd hyn yn sicrhau bod pob sesiwn yn y cynllun peilot yn cael ei chyflwyno gyda'r wybodaeth, yr hyder a'r sensitifrwydd sydd eu hangen er budd y chwaraewyr.

Manteision y cydweithrediad

Mae’r cynllun peilot cydweithredol hwn wedi cael ei gynllunio fel bod pawb sy’n cymryd rhan – o chwaraewyr am y tro cyntaf i gyrff rheoli cenedlaethol – yn gallu profi nifer o fanteision, nawr ac yn y dyfodol.

Ar gyfer y CRhC

• Defnyddio prosesau, rhwydweithiau a logisteg sydd wedi’u sefydlu gan CRhC partner – heb ddechrau o’r dechrau.
• Rhannu arferion gorau ac adnoddau ar draws y ddwy gamp.
• Rhannu’r gweithlu a’r baich gwaith i wneud prosiectau mawr yn haws eu cyflawni.
• Creu mwy o gyfleoedd o fewn chwaraeon anabledd i ddefnyddwyr cadair olwyn.
• Addysgu hyfforddwyr chwaraeon cadair olwyn newydd a gwella sgiliau eich rhai presennol.
• Dangos ymrwymiad i chwaraeon anabledd.
• Cynyddu ymwybyddiaeth o’ch camp a chyfranogiad ynddi.
• Cynyddu aelodaeth yn eich clybiau.
• Adnabod a datblygu talent yn fwy effeithiol.

Ar gyfer defnyddwyr cadair olwyn

• Rhoi cynnig ar ddwy gamp wahanol mewn un lleoliad.
• Dysgu gan hyfforddwyr profiadol ar draws y ddwy gamp.
• Cadw’n heini ac yn actif.
• Gwneud cynnydd tuag at gystadlaethau cenedlaethol a rhyngwladol.
• Cysylltu â defnyddwyr cadair olwyn eraill sydd â diddordebau cyffredin.
• Mynediad at gyfleoedd sydd heb fodoli o’r blaen, i lawer.

Llwybr wedi’i ddiffinio ar gyfer pob cyfranogwr

Datblygodd Tennis Cymru a Sboncen Cymru y cynllun peilot i greu cyfleoedd i bawb, boed am gystadlu neu ddim ond cadw’n actif a chymdeithasu. Bydd y cynllun peilot hefyd yn helpu clybiau i ddod yn fwy cyfarwydd â siwrnai’r chwaraewr drwy ymgysylltu'n rheolaidd â'r Cyrff Rheoli Cenedlaethol.

Mae'r ddau glwb yn Rhiwbeina eisoes yn cynnal sesiynau wythnosol y bydd y cynllun peilot yn bwydo iddyn nhw yn uniongyrchol, gan greu llwybr clir o'r sesiynau cychwynnol i chwarae mewn clwb.

Wedyn gall y cyfranogwyr wneud cynnydd i bencampwriaethau rhanbarthol a chenedlaethol, ac i lefelau cynrychioliadol, os ydyn nhw’n dymuno. I lawer, hwn fydd y tro cyntaf i lwybr â chymorth i chwaraeon cadair olwyn fod ar gael ar lefel leol.

O Riwbeina i weddill Cymru

Mae cynaliadwyedd a’r gallu i’w ailadroddad wrth galon y cynllun peilot hwn: y nod yw model syml, trosglwyddadwy sy'n gwreiddio yn Rhiwbeina ac yn lledaenu o'r fan honno.

Ond nid dull 'hofrennydd i mewn, hofrennydd allan' o weithredu ydi hwn. Mae'r CRhC yn buddsoddi mewn addysg, datblygu hyfforddwyr, a chefnogaeth barhaus i'r ddau glwb. Mae hyn yn rhoi'r adnoddau iddyn nhw i ymgorffori chwaraeon cadair olwyn fel rhan hirdymor o'u strategaethau cyfranogiad a chreu templed ar gyfer yr hyn y gall clybiau eraill ei gyflawni.

Ac mae'r diddordeb eisoes yn glir: mae clybiau sboncen a thennis eraill wedi cysylltu â'r ddau CRhC. Mae lleoliadau’n awyddus hefyd i gyflwyno'r prosiect i'w cymunedau eu hunain - hyd yn oed cyn i'r cynllun peilot ddechrau.

Cymuned dros gystadleuaeth

Gyda chyllid hanfodol ar gyfer CRhC wedi’i gysylltu mor agos â ffigurau a data cyfranogiad, efallai y bydd gan rai sefydliadau amheuon, yn ddealladwy, ynghylch cyflwyno eu chwaraewyr i gamp arall.

Fodd bynnag, mae Tennis Cymru a Sboncen Cymru yn parhau'n gadarn yn eu safbwynt: mae'r cynllun peilot yma’n ymwneud â chyfranogiad, nid perchnogi chwaraewyr. Mae'n enghraifft o gydweithredu er mwyn creu mwy o gyfleoedd i chwaraewyr newydd a rhai presennol, nid dwy gamp yn cystadlu i ddisodli ei gilydd.

Mae'r ddau CRhC yn cytuno, yn syml iawn, mai cynyddu mynediad at chwaraeon i fwy o bobl anabl yw'r peth iawn i'w wneud. A'r gred gyffredin honno sy'n sicrhau bod y cynllun peilot yma ar lwybr at lwyddiant.

Mesur llwyddiant

Mae llwyddiant yn golygu mwy o gyfranogiad mewn tennis a sboncen cadair olwyn ymhlith y gymuned anabl yn Rhiwbeina a'r ardal ehangach.

Er mwyn tracio’r cynnydd tuag at y nod hwnnw, bydd y ddau CRhC yn casglu data, gan gynnwys y canlynol:

• ffigurau presenoldeb ar gyfer chwaraewyr iau ac oedolion.
• ffigurau presenoldeb ar gyfer chwaraewyr newydd a’r rhai presennol.
• adborth gan chwaraewyr, hyfforddwyr, rhieni a gwarcheidwaid.
• ffigurau cyfranogiad a chadw, gan gynnwys faint o gyfranogwyr sy’n mynd ymlaen i ymuno â sesiynau clwb rheolaidd ar ôl y peilot.
• cynnydd llwybr: faint o gyfranogwyr sy’n symud o’r peilot i weithgarwch rhanbarthol neu gystadlaethau cenedlaethol.
• ymholiadau gan glybiau sydd eisiau efelychu’r model.

Cyngor campus ar gyfer CRhC eraill

Mae gan sefydliad Tennis Cymru a Sboncen Cymru gyngor ymarferol, hawdd ei weithredu i unrhyw sefydliad sy’n ystyried gweithio gydag un arall:

• Dechreuwch gyda’ch gwerthoedd a’ch nodau cyffredin: Beth ydych chi’ch dau eisiau ei gyflawni
• Peidiwch â’i wneud yn rhy beirianyddol: Dilynwch y rheolau a’r polisïau angenrheidiol, ond peidiwch â gadael i waith gweinyddol cymhleth eich rhwystro chi.
• Canolbwyntiwch ar y chwaraewyr, nid y wleidyddiaeth: Mae cadw cyfranogwyr wrth galon popeth yn arwain at gyflawni llyfnach a chanlyniadau gwell.
• Ymddiried yn eich gilydd: Rydych chi’ch dau eisiau’r un peth – mwy o bobl yn cymryd rhan mewn mwy o chwaraeon – felly cefnogwch eich gilydd i wneud i hynny ddigwydd gyda’ch gilydd.
• Canolbwyntiwch ar y cyfleoedd, nid ar y rhwystrau: Canolbwyntiwch ar y rhesymau pam y gallwch chi weithio gyda’ch gilydd, nid y rhesymau pam na allwch chi wneud hynny.
• Cyfunwch eich adnoddau a rhannu arferion gorau: Edrychwch ar beth mae pob sefydliad yn ei wneud yn dda a dysgu oddi wrth eich gilydd.

Gwneud chwaraeon cadair olwyn yn flaenoriaeth

Mae talent i’w chael ym mhobman, ond pur anaml mae cyfle ar gael. I lawer o ddefnyddwyr cadair olwyn, nid gallu yw'r rhwystr mwyaf i gymryd rhan mewn chwaraeon – ond diffyg cyfle.  Nid dim ond y peth iawn i'w wneud ydi gwneud chwaraeon raced yn hygyrch i athletwyr: mae'n hanfodol. Dyma sut bydd y ddwy gamp yn tyfu, yn ffynnu, ac yn gwneud eu marc ar lwyfan cenedlaethol a rhyngwladol.

Gyda'i gilydd, mae Tennis Cymru a Sboncen Cymru yn gobeithio y bydd y cynllun peilot yma’n cymryd camau tuag at chwaraeon raced cadair olwyn yn dod yn norm – nid yn ddarpariaeth arbenigol.