Rydym yn gwybod bod tua 48% o athletwyr yn debygol o gael anhawster gyda symptomau RED-S, er bod rhywfaint o waith ymchwil yn awgrymu y gallai’r ganran hon fod yn llawer uwch.
Symptomau
Os ydych chi’n gofidio am unrhyw symptomau RED-S, gallwch droi at wefan Prosiect REDs. Bydd yn eich helpu i sicrhau’r cymorth a’r adnoddau cywir i chi.
Dylech ystyried siarad gyda meddyg teulu hefyd.
Mae symptomau cyffredin yn cynnwys:
- blinder, diffyg canolbwyntio a meddwl pŵl
- adferiad gwael a chyhyrau yn boenus yn barhaus
- chwant bwyd gyda’r hwyr
- ei chael hi’n anodd newid cyfansoddiad y corff er gwaethaf y ffaith eich bod yn bwyta llai
- methu cysgu neu ddihuno sawl gwaith yn ystod y nos
- wrin yn gollwng neu ysfeydd sydyn i droethi
- colli'r awydd i gael rhyw
- colli cylchred y mislif
- hwyliau isel, iselder neu orbryder cyson
- newidiadau i iechyd y perfedd, gan gynnwys gwynt, bol chwyddedig, rhwymedd, dolur rhydd a phoenau yn y bol
- salwch neu anafiadau parhaus
Cyngor i athletwyr
Mae’n bwysig ystyried eich patrymau bwyta a’ch cymeriant egni. Gall cynyddu eich cymeriant egni helpu i leihau symptomau.
Dylech geisio:
- deall pam nad ydych chi’n cael cyflenwad digonol
- siarad gyda hyfforddwr, meddyg, maethegydd neu ffrind – rhoi'r cyfle i'ch hun ystyried pethau a chael y cymorth y mae ei angen arnoch
- cynyddu eich cymeriant egni yn raddol dros y 6 mis nesaf
Cyflenwi cyn ac yn ystod gwneud ymarfer corff
Ceisiwch gynnwys carbohydradau gyda phob pryd, yn enwedig y pryd cyn i chi wneud ymarfer corff. Bwyd fel pasta, reis, tatws, bara, nwdls, grawnfwydydd, cwscws a cheirch.
Ychwanegwch fyrbryd carbohydrad yn ystod yr awr neu ddwy cyn gwneud unrhyw ymarfer corff. Byddai banana, darn o dost, cracers, bar grawnfwyd, pretsels neu fflapjac yn ddewisiadau da.
Bydd byrbrydau neu ddiodydd carbohydrad yn helpu i gynnal eich storfeydd egni yn ystod cyfnodau hir o ymarfer corff. Pethau fel sudd ffrwythau, melysion jeli, bananas, torth frag a bariau grawnfwyd.
Cyflenwi ar ôl gwneud ymarfer corff
Os bydd gennych chi dros awr cyn eich pryd nesaf, dewch â rhai byrbrydau gyda chi i'ch helpu i adfer, fel llaeth siocled, caws a chracers neu lond dyrnaid o ffrwythau a chnau cymysg. Bydd y rhain yn rhoi egni a hwb o brotein i chi ar ôl gwneud ymarfer corff.
Bydd protein, carbohydradau a llysiau yn eich pryd cyntaf ar ôl i chi wneud ymarfer corff yn eich helpu i ddisodli egni, yn ogystal â helpu i drwsio eich cyhyrau a pharatoi eich corff ar gyfer y diwrnod wedyn.
Gall llaeth cyn gwely gynorthwyo cwsg a’ch helpu i adfer yn dilyn unrhyw ymarfer corff yr ydych chi wedi’i wneud y diwrnod hwnnw. Gall siocled poeth llaeth hyd yn oed fod yn ffordd wych o orffen y diwrnod.
Pryderon am ddelwedd a phwysau’r corff
Gall ceisio newid eich pwysau neu siâp eich corff arwain at ddiffyg cyflenwi digonol. Os bydd cynyddu swm y bwyd yr ydych yn ei fwyta yn teimlo’n ofnus neu’n anghyffyrddus, siaradwch â rhywun yr ydych chi’n ymddiried ynddynt.
Gallwch hefyd droi at adran delwedd corff ein tudalen ‘Cymorth i athletwyr benywaidd’ am ragor o gyngor. Mae’r cyngor yn berthnasol i athletwyr gwrywaidd hefyd.
Siarad â’ch meddyg teulu
Trefnwch apwyntiad gyda'ch meddyg teulu os ydych chi'n poeni bod gennych chi REDs o bosib.
Cyn eich apwyntiad, gwnewch nodyn o’r canlynol:
Symptomau
- Corfforol – blinder, salwch neu anafiadau cyson, newidiadau gastroberfeddol
- Seicolegol – hwyliau isel, gorbryder, neu ddiffyg cymhelliant
- Ers faint ydych chi wedi profi eich symptomau
- Os yw’r symptomau'n effeithio ar hyfforddiant, perfformiad neu fywyd
Hyfforddiant
- Lefelau eich hyfforddi a’ch gweithgarwch
- Cynnydd diweddar mewn hyfforddiant neu ei ddwysedd
- Cystadlaethau neu ddigwyddiadau sydd i ddod
Maeth
- Dewisiadau deietegol – e.e. llysieuol, fegan, dim glwten
- Newidiadau i ddeiet ar gyfer nod penodol
- Teimladau presennol tuag at fwyd a bwyta
Iechyd y mislif (os yw’n berthnasol)
- Rheoleidd-dra’r mislif
- Newidiadau diweddar i gylch y mislif
- Defnydd o atal cenhedlu hormonaidd
Gall mynd â'r wybodaeth yma i'ch apwyntiad helpu eich meddyg teulu i ddeall eich pryderon a rhoi cyngor
Efallai y bydd yn ddefnyddiol i chi fynd â’r canlynol gyda chi:
- dyddiadur hyfforddi, gan gynnwys lefelau egni neu flinder
- traciwr cylch y mislif (os yw’n berthnasol)
- nodiadau am eich arferion bwyta a thanwydd o amgylch hyfforddiant
Gwybodaeth i weithwyr gofal iechyd proffesiynol
Gall gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ddod o hyd i ragor o wybodaeth yn:
Cymorth i athletwyr
Os ydych chi’n athletwr sy’n chwilio am gyngor a chymorth, byddwch yn darganfod gwybodaeth ac adnoddau a allai helpu.